پایگاه اطلاع رسانی سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور - ذخیره گاههای جنگلی استان
ذخیره گاههای جنگلی استان
 اقدامات انجام گرفته در جهت حفاظت از ذخيره گاههاي جنگلي استان خراسان شمالي
 
1-تعريف ذخيره گاه :
 
    ذخيره گاه به منطقه يا مناطقي از عرصه خشكي و يا در دريا اطلاق مي شوند كه از اكوسيستم ها يا گونه هاي نمونه يا استثنيايي برخوردار هستند . ذخيره گاههاي جنگلي يا forest reserver الگوهاي كوچك شده ذخيره گاه هاي بيوسفر هستند كه در آن گونه هاي منحصر به فرد و كمياب و يا گونه هاي رو به انقراض به صورت طبيعي رويده اند. بااين تفاوت كه ذخاير بيوسفر از نظر معيارهاي انتخاب تابع پرو و نانسها (pronance =آخرين مبداء طبيعي يك گونه ) جغرافيايي زيستي بوده و معمولاً با در نظر گرفتن جمعيت وابسته به اين اكوسيستم ها و رعايت اصول حفاظت از نوع سيستم و توليد مستمر منابع در جهت توسعه پايدار به طور جدي مد نظر است ولي ذخيره گاه هاي جنگلي در ابعاد كمي كوچكتر تابع رويشگاههاي گونه هاي بومي كه از نظر ژنتيكي در مقايسه با رويشگاه هاي ديگر همان گونه داراي برتري مي باشند انتخاب مي گردد با توجه به اينكه حفظ اين گونه هاي با ارزش در محيط هاي طبيعي تنها در سايه حفاظت جدي و مديريت علمي اكوسيستم امكان پذير است مي توان گفت كه مطلوب ترين روش جهت حفظ گونه هاي نادر و در حال انقراض و در معرض تهديد با صفات ژنتيكي برتر ، حفاظت آنها در رويشگاههاي اصلي و طبيعي تحت عنوان insitu conservation ( حفاظت در نقطه منشاء ) مي باشد .
 
 اهداف مديريتي در جهت حفاظت از ذخيره گاهها :
 
• حفظ زيست گاهها و گونه ها در شرايط دست نخورده تا حد امكان
• حفظ و نگهداري منابع ژنتيكي در شرايط تكامل و پويا
• حفظ و نگهداري فرايندهاي اكولوژيكي
• تضمين موجوديت نمونه هايي از محيط هاي طبيعي براي مطالعات علمي
• كاهش اختلاف تا حد امكان از طريق برنامه ريزي دقيق و انجام پژوهش
 
 2-جايگاه قانوني ذخيره گاهها :
 
     بر اساس ماده 1 قانون حفظ و حمايت از منابع طبيعي وذخاير ژنتيكي كشور مصوب 12/7/1371 گونه هاي درختي از قبيل شمشاد ، زربين ، سرخدار ، سرو خمره اي سفيد پلت ، حرا ،چندل ارس ، فندق ، زيتون طبيعي ، بنه ( پسته وحشي )، گون ، ششم ، گردو جنگلي ، بادام وحشي ( بادامك) در سراسر كشور جزء ذخاير جنگلي محسوب و قطع آن ممنوع مي باشد. ضمنا مطابق تبصره 3 قانون مذكور متخلفين از اين قانون براي بار اول به پرداخت خسارتي كه حسب مورد توسط كارشناسان مربوط جهاد سازندگي ارزيابي خواهد گردد به حسب از يكماه تا ششماه پرداخت جزاي نقدي براي هر اصله درخت معادل يك برابر و نيم قيمت روز آن و در صورت تكرار به رشد مجازات محكوم مي شوند .
 
 3- گونه هاي مشمول ذخاير ژنتيكي در استان خراسان شمالي و سطح پراكنش آن :
 
     در استان خراسان شمالي به دليل شرايط خاص زيست محيطي و برخورداري از دو ناحيه رويشي ايران و توراني و همچنين هيركاني گونه هاي متعددي به لحاظ تعريف مشمول ماده 1 قانون حفظ و حمايت از منابع طبيعي و ذخاير ژنتيكي گشته است . البته بعضي از اين گونه ها نظير بلوط ايراني و زالزالك به دليل آنكه جزء گونه هاي خاص در اين مناطق محسوب مي گردند به عنوان ذخيره گاه در سطح استان حفظ شده است.
 
 1-3- ارس :
 
    گونه با ارزش و ژنتيكي ارس با نام محلي آرچه ، اورس ، مرخ و نام علمي junipyrus polycarpos از خانواده caprassaceae بوده كه در سطحي معادل 415386 هكتار از سطح منابع طبيعي استان پراكنش يافته است . ضمنا در جهت حفظ و گسترش اين گونه منحصر به فرد اداره كل منابع طبيعي مبادرت به تهيه طرح ذخيره گاه در سطحي معادل 12089 هكتار و طرح مديريت منابع جنگلي در سطحي معاد20752 هكتار نموده است و همچنين سطحي معادل 49750 هكتار از سطح جنگلهاي ارس استان در منطقه بزداغي ، گوينك ، تازه قلعه ، خمبي قرق بود و دام كاملاً از آن خارج شده است . علاوه بر قرق كه تاثير به سزايي به روند تكامل و گسترش اين گونه با ارزش داشته اداره كل منابع طبيعي طبيعي در دو سال گذشته مبادرت به كشت حدود 10.000 اصله گونه ارس در سطح جنگلهاي استان نموده است كه برنامه گسترش آن در سنوات آتي نيز تهيه و در حال اجرا مي باشد.
 
 3-2- ذخيره گاه فندق :
 
     اين گونه با ارزش به نام محلي پندق و نام علمي corylus avellana از خانواده corelaceae بوده كه در سطحي معادل 50 هكتار در منطقه وي وي بخش مانه و سملقان موجود مي باشد آگهي قرق اين گونه با ارزش در روزنامه هاي محلي و ملي صادر شده و بر اساس طرح تهيه شده برنامه هاي حفظ و احياء اين گونه در دست اجرا مي باشد.
 
3-3- ذخيره گاه زالزالك :
 
   گونه زالزالك با نام محلي دولانك و نام علمي crataegus pentaegus –crataegus szovitsii -crataegus micophlla و نام فارسي سرخ وليك ، سياه وليك از خانواده Rosaceae بوده كه جزء گونه هاي ناحيه رويشي ايران و توراني محسوب مي گردد . اين گونه با ارزش در مناطق مختلف استان پراكنش كه اداره كل منابع طبيعي در سال 1385 جنگل متراكم اين گونه را در منطقه مملجه شناسايي و ضمن صدور آگهي قرق آن مبادرت به حصار كشي كل سطح باقيمانده در سطح معادل 8 هكتار نموده است ضمنا برنامه گسترش آن با توليد نهال اين گونه در نهالستان اداره كل منابع طبيعي در سنوات آتي در دست اقدام مي باشد.
 
 4-3- ذخيره گاه پسته :
 
     گونه جنگلي پسته با نام علمي pestatia vara در سطحي حدود 5000 هكتار در منطقه كوه قلعه و بزداغي بخش مانه شهرستان مانه و سملقان موجود مي باشد . كه در جهت حفظ اين گونه با ارزش طرح پيش شناخت آن تهيه شده و برنامه هاي قرق و مديريت آن نيز در دست بررسي و اقدام مي باشد.
 
5-3- گونه بلوط :
 
     بلوط ايراني با نام محلي مازو و نام علمي Quercus castanefolia از خانواده Fagaceae‌بوده كه در اصل جزء گونه هاي ناحيه هيركاني محسوب مي شوند وليكن با توجه به شرايط اقليمي و توپوگرافي خاص غرب استان در سطحي معادل 25000 هكتار در منطقه جوزك هاور و دركش شهرستان مانه و سملقان وجود دارد .در جهت حفظ اين گونه طرح هاي مديريت منابع جنگلي فاز 1 جوزك در سطحي معادل 9646 هكتار و مديريت منابع جنگلي دركش (فاز 2 جوزك ) در سطحي معادل 12900 هكتار تهيه و درحال اجرا است و همچنين سطحي حدود 4000 هكتار از جنگلهاي با ارزش منطقه قرق و دام از آن خارج نشده كه تاثير به سزايي به روند تكامل و زاد آوري اين گونه داشته است . ضمنا اين جنگلها تنها ذخيره گاه و جنگل بلوط منطقه شرق كشور نيز محسوب مي شود. همچنين در سطح استان گونه هاي جنگلي با ارزش همانند بادامشك Amigdalus scoparia گردوي جنگلي junglus nigra كه مشمول ماده 1 قانون حفظ و حمايت از منابع طبيعي وذخاير ژنتيكي كشور مي باشند نيز وجود داشته كه عرصه هاي جنگلي مذكور كاملاً شناسايي و در جهت حفظ و حمايت از آن گامهاي اساسي برداشته شده است.
چاپ | ارسال به ديگران  |